Hoe beoordeel ik een bewering?
Je leest iets overtuigends. Onderzoek de redenering, zoek de oorspronkelijke bron en kijk welke context ontbreekt.
Verken deze vraag↗ De bronnen achter de vragen
Lees.
Twijfel.
Denk verder.
Waar komt een idee vandaan? Wat ondersteunt het, en wat spreekt het tegen? Hier vind je de bronnen bij onze opiniestukken, paradoxen en denkvragen.
Een kleine eerste stap
Begin bij één vraag.
Drie bronkaarten en een denkstap per route.
Neem ongeveer 10 minuten om te beginnen; de oorspronkelijke teksten vragen meer tijd.
Wanneer helpt AI mij leren?
Een goed antwoord met hulp en later zelfstandig iets kunnen zijn twee vragen. Deze route helpt je beide te onderzoeken.
Verken deze vraagHoe geef ik ervaring door?
Een ervaren collega merkt vaak iets op dat niet in de handleiding staat. Hoe maak je die kennis zichtbaar en bruikbaar voor een ander?
Verken deze vraagVind iets dat je aan het denken zet
De bronnencatalogus.
Bij elke bron staat een korte uitleg in het Nederlands.
De oorspronkelijke tekst kan in een andere taal zijn.
75 bronnen · pagina 4 van 5
Verwijder filters ×De aantallen per verzameling kunnen overlappen. Zoek op Nederlandse of oorspronkelijke titel, auteur, DOI of trefwoord.
Ethiek, macht & menselijke maat
NIST over de risico’s van generatieve AI
Deze aanvulling op het AI Risk Management Framework behandelt risico’s die specifiek bij generatieve AI spelen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De richtlijn helpt risico’s te beoordelen. Het volgen ervan bewijst op zichzelf niet dat een toepassing aan alle eisen voldoet.
Waarom deze bron?
Geeft houvast bij vragen over het verantwoord gebruiken van generatieve AI.
Oorspronkelijke titel
Artificial intelligence risk management framework :
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
National Institute of Standards and Technology (U.S.)
DOI: 10.6028/nist.ai.600-1
Argumenten, taal & waarheid
Politieke kennis opdoen via AI-gesprekken
Luettgau en collega’s vergelijken wat mensen leren via gerichte AI-gesprekken met wat ze leren door zelf via Google te zoeken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Dit is versie 5 van een preprint. De studie toont niet aan dat AI voor iedere vorm van directe feitencontrole geschikt is.
Waarom deze bron?
Biedt onderzoek bij de vraag hoe verschillende manieren van informatie zoeken ons leren beïnvloeden.
Catalogustitel
Conversational AI increases political knowledge as effectively as self-directed internet search
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
arxiv.org
Leren & onderwijs
Programmeren met AI en zelf vaardig blijven
Een experiment onderzoekt AI-hulp bij programmeertaken en wat deelnemers daarbij zelf leren.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het is een preprint met een beperkte groep deelnemers. De uitkomsten zeggen niet hoe alle ontwikkelaars op lange termijn leren.
Waarom deze bron?
Helpt om sneller werk afleveren te onderscheiden van zelf een vaardigheid opbouwen.
Catalogustitel
How AI Impacts Skill Formation
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
arxiv.org
Ethiek, macht & menselijke maat
Rechten bij geautomatiseerde besluitvorming
De Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit legt uit welke bescherming bestaat bij bepaalde geautomatiseerde besluiten.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het gaat om algemene informatie van de toezichthouder. Een concrete zaak moet afzonderlijk worden beoordeeld.
Waarom deze bron?
Een toegankelijke ingang tot rechten rond geautomatiseerde beslissingen.
Catalogustitel
Rechten bij geautomatiseerde besluitvorming
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.gegevensbeschermingsautoriteit.be
Kennis & wetenschap
Registered Reports: onderzoek beoordelen vóór de uitkomst
Een manier van publiceren waarbij de onderzoeksvraag en methode al worden beoordeeld voordat de resultaten bekend zijn.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Deze werkwijze vermindert bepaalde prikkels rond publicatie. Ook daarbij kunnen fouten in onderzoek voorkomen.
Waarom deze bron?
Laat zien hoe je de beoordeling van een onderzoeksaanpak minder van een aantrekkelijke uitkomst kunt laten afhangen.
Catalogustitel
Registered Reports: de vraag beoordelen vóór de uitkomst
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.cos.io
Ethiek, macht & menselijke maat
Robotrechten of menselijke belangen?
Birhane en Van Dijk stellen menselijke relaties en machtsverhoudingen centraal in het debat over rechten voor robots.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De auteurs verdedigen een moreel standpunt. Lees het naast andere opvattingen in het debat.
Waarom deze bron?
Biedt tegenspraak bij voorstellen om robots of AI-systemen rechten toe te kennen.
Oorspronkelijke titel
Robot Rights?
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
ACM
DOI: 10.1145/3375627.3375855
Ethiek, macht & menselijke maat
Robots en menselijke verantwoordelijkheid
In haar provocerend getitelde hoofdstuk bepleit Bryson dat de verantwoordelijkheid voor robots bij mensen blijft.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Bryson verdedigt een moreel standpunt. Lees de titel in samenhang met haar redenering en de context.
Waarom deze bron?
Biedt een uitgesproken positie in het debat over verantwoordelijkheid voor technische systemen.
Oorspronkelijke titel
Robots should be slaves
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
John Benjamins Publishing Company
DOI: 10.1075/nlp.8.11bry
Ethiek, macht & menselijke maat
Slimmer zijn geeft nog geen recht om te beslissen
Himma onderzoekt de verhouding tussen deskundigheid en het recht om gezag uit te oefenen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel behandelt een rechtsfilosofische vraag. Het bepaalt niet wie in een concrete zaak bevoegd is.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag waarom een beter antwoord nog geen beslissingsbevoegdheid geeft.
Oorspronkelijke titel
Just 'Cause You're Smarter than Me Doesn't Give You a Right to Tell Me What to Do: Legitimate Authority and the Normal Justification Thesis
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Oxford University Press (OUP)
DOI: 10.1093/ojls/gql013
Kans, bewijs & denkfouten
Statistiek en kansen in de rechtszaal
Een gids van de Royal Statistical Society over zorgvuldig redeneren met statistiek en kansen in de rechtszaal.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De gids is bedoeld om inzicht te geven. Voor een concrete zaak blijft deskundig advies nodig.
Waarom deze bron?
Helpt om veelvoorkomende verwarringen rond kansen en juridisch bewijs te herkennen.
Catalogustitel
Statistiek en kansen voor juridische argumenten
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.icca.ac.uk
Samenwerken & samenleving
Toegankelijke hulp in digitale tijden
Een praktijkartikel over bereikbaarheid, keuzevrijheid en verantwoordelijkheid wanneer hulpverlening digitaler wordt.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel gaat over een bepaalde hulpverleningscontext. Het beoordeelt niet alle huidige AI-systemen.
Waarom deze bron?
Helpt om digitale dienstverlening ook vanuit de hulpzoekende te bekijken.
Catalogustitel
Toegankelijke hulp in digitale tijden
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
sociaal.net
Ethiek, macht & menselijke maat
Verantwoord onderzoek naar AI-bewustzijn
Butlin en Lappas stellen principes voor om mogelijk bewustzijn in AI zorgvuldig te onderzoeken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het voorstel gaat over hoe je onderzoek kunt doen. Het toont niet aan dat een bestaand systeem bewust is.
Waarom deze bron?
Biedt uitgangspunten om een moeilijke vraag zonder voorbarige conclusies te onderzoeken.
Catalogustitel
Principles for Responsible AI Consciousness Research
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
arxiv.org
AI & zelfstandig oordelen
Wanneer uitleg over AI echt helpt
Een studie naar de omstandigheden waarin uitleg bij een AI-advies voorkomt dat mensen er te veel op vertrouwen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het effect hangt af van de taak en van de moeite die de gebruiker doet om de uitleg te beoordelen.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag welke uitleg mensen helpt om een AI-advies zelf te toetsen.
Oorspronkelijke titel
Explanations Can Reduce Overreliance on AI Systems During Decision-Making
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Association for Computing Machinery (ACM)
DOI: 10.1145/3579605
Kennis & wetenschap
Wat als een wetenschappelijk model zich vergist?
Sullivan onderzoekt hoe de gevolgen van fouten meewegen wanneer wetenschappers moeilijk te doorgronden machinelearningmodellen gebruiken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel onderzoekt bewijs en waarden vanuit de filosofie. Het vergelijkt geen modelprestaties.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag hoeveel onzekerheid aanvaardbaar is als een verkeerde conclusie gevolgen heeft.
Oorspronkelijke titel
Inductive Risk, Understanding, and Opaque Machine Learning Models
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Cambridge University Press (CUP)
DOI: 10.1017/psa.2022.62
Kennis & wetenschap
Wat betekent wetenschappelijk begrijpen?
Henk de Regt onderzoekt hoe wetenschappers tot begrip komen en wat een theorie voor hen begrijpelijk maakt.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De link leidt naar de uitgeverspagina. Voor het volledige boek kan betaling nodig zijn.
Waarom deze bron?
Verdiept het verschil tussen een bruikbaar antwoord hebben en begrijpen hoe iets werkt.
Catalogustitel
Wat betekent wetenschappelijk begrijpen?
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
global.oup.com
Leren & onderwijs
Wat mogen we afleiden uit een toetsscore?
Kane beschrijft hoe je moet onderbouwen wat een toetsscore betekent en waarvoor je die mag gebruiken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Welk bewijs nodig is, hangt af van de beslissing die je met de score wilt nemen.
Waarom deze bron?
Helpt om verder te kijken dan het cijfer bij het beoordelen van kennis en vaardigheden.
Oorspronkelijke titel
Validating the Interpretations and Uses of Test Scores
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Wiley
DOI: 10.1111/jedm.12000
Leren & onderwijs
Wat nabijheid tussen collega’s kan betekenen
Onderzoek naar de samenhang tussen dicht bij collega’s werken, feedback krijgen en leren op het werk.
Bronkaart: ±1 minVrije samenvatting
Wat moet je hierbij weten?
Het onderzoek gaat over één bedrijfscontext. De bevindingen zijn dus geen algemeen argument tegen thuiswerk.
Waarom deze bron?
Helpt om de rol van persoonlijk contact bij kennisoverdracht te bespreken.
Catalogustitel
The Power of Proximity to Coworkers
RFBerlin toont de samenvatting en een verwijzing naar de paper. De onderzochte situatie betreft software-engineers bij één bedrijf.
Toegang bekeken op 2026-09-23.
Working-papervermelding van 25 december 2025. Een tijdschriftversie verscheen in 2026: DOI 10.1093/qje/qjag027. De bronkaart verwijst naar de hier beschreven working-paperpagina. Bekijk de andere versie ↗
Uitgever of website
www.rfberlin.com
Leren & onderwijs
Wat weten we over extra leerbegeleiding?
Dit overzicht bundelt experimenteel onderzoek naar tutoring: gerichte leerbegeleiding in het basis- en secundair onderwijs.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het gaat om leerbegeleiding, die verschilt van informeel mentorschap. De aanpak en doelgroep beïnvloeden het resultaat.
Waarom deze bron?
Helpt om verschillende vormen van begeleiding op hun eigen merites te beoordelen.
Oorspronkelijke titel
The Promise of Tutoring for PreK–12 Learning: A Systematic Review and Meta-Analysis of the Experimental Evidence
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
American Educational Research Association (AERA)
DOI: 10.3102/00028312231208687
Leren & onderwijs
Wat weten we over mentorschap?
Een toegankelijke samenvatting van onderwijsonderzoek naar begeleiding door een mentor.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Mentorschap verschilt van gerichte leerbegeleiding. De resultaten hangen af van de aanpak en de doelgroep.
Waarom deze bron?
Helpt om verwachtingen van een mentor op onderzoek te baseren.
Catalogustitel
Wat weten we over mentorschap?
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
educationendowmentfoundation.org.uk
Over deze verzameling
We verzamelen hier bronnen die helpen om onze onderwerpen verder te onderzoeken. Dat we een tekst opnemen, betekent niet dat we het met elke conclusie eens zijn. Je vindt hier onderzoek, filosofische argumenten, klassieke teksten en naslagwerken. Lees ze elk vanuit hun eigen bedoeling.
De catalogus bevat bibliografische controles en gerichte redactionele correcties. Dat is geen volledige beoordeling van alle oorspronkelijke teksten. De bronkaarten zijn korte Nederlandse samenvattingen; het zijn geen volledige vertalingen. Bij elke bron vermelden we wat je in gedachten moet houden. Sommige teksten zijn alleen met een abonnement te lezen. Een preprint of working paper is een voorlopige onderzoeksversie die nog kan veranderen.
De leestijd op een kaart betreft alleen onze toelichting. Waar de toegang tot de oorspronkelijke tekst is gecontroleerd, staat de controledatum bij de kaart.
Zie je een fout of ken je een betere link? Laat het ons weten ↗