Hoe beoordeel ik een bewering?
Je leest iets overtuigends. Onderzoek de redenering, zoek de oorspronkelijke bron en kijk welke context ontbreekt.
Verken deze vraag↗ De bronnen achter de vragen
Lees.
Twijfel.
Denk verder.
Waar komt een idee vandaan? Wat ondersteunt het, en wat spreekt het tegen? Hier vind je de bronnen bij onze opiniestukken, paradoxen en denkvragen.
Een kleine eerste stap
Begin bij één vraag.
Drie bronkaarten en een denkstap per route.
Neem ongeveer 10 minuten om te beginnen; de oorspronkelijke teksten vragen meer tijd.
Wanneer helpt AI mij leren?
Een goed antwoord met hulp en later zelfstandig iets kunnen zijn twee vragen. Deze route helpt je beide te onderzoeken.
Verken deze vraagHoe geef ik ervaring door?
Een ervaren collega merkt vaak iets op dat niet in de handleiding staat. Hoe maak je die kennis zichtbaar en bruikbaar voor een ander?
Verken deze vraagVind iets dat je aan het denken zet
De bronnencatalogus.
Bij elke bron staat een korte uitleg in het Nederlands.
De oorspronkelijke tekst kan in een andere taal zijn.
104 bronnen · pagina 4 van 6
Verwijder filters ×De aantallen per verzameling kunnen overlappen. Zoek op Nederlandse of oorspronkelijke titel, auteur, DOI of trefwoord.
Argumenten, taal & waarheid
Informele logica en alledaagse argumenten
Een inleiding tot het onderzoeken van argumenten zoals mensen ze in het dagelijks leven gebruiken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Verschillende theorieën over argumentatie leggen andere accenten.
Waarom deze bron?
Biedt achtergrond bij het leren beoordelen van gewone gesprekken en discussies.
Catalogustitel
Informal Logic
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
plato.stanford.edu
Argumenten, taal & waarheid
Is “geen echte Schot” altijd een drogreden?
Anderson onderzoekt wanneer iemand de betekenis van een categorie aanpast om aan kritiek te ontsnappen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Je moet naar het concrete argument kijken. Alleen de naam van de drogreden noemen is niet genoeg.
Waarom deze bron?
Helpt om een verschuivende definitie zorgvuldig te beoordelen.
Oorspronkelijke titel
Is Flew’s No True Scotsman Fallacy a True Fallacy? A Contextual Analysis
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer International Publishing
DOI: 10.1007/978-3-319-57837-8_19
Identiteit & bewustzijn
Jackson herziet zijn positie
In Mind and Illusion komt Jackson terug op zijn eerdere ideeën over ervaring en een natuurwetenschappelijke beschrijving van de geest.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Lees deze tekst samen met zijn oorspronkelijke teksten over Mary. Zijn latere standpunt verschilt van zijn eerdere positie.
Waarom deze bron?
Laat zien waarom je bij een bekend argument ook naar de latere ontwikkeling van de auteur moet kijken.
Oorspronkelijke titel
Mind and Illusion
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Cambridge University Press (CUP)
DOI: 10.1017/s1358246100008365
Meten, prikkels & gevolgen
Jevons: zuiniger omgaan met kolen
In The Coal Question onderzoekt Jevons de verhouding tussen efficiënter gebruik van kolen en het totale verbruik.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het is een historische tekst. Hoe groot vergelijkbare effecten vandaag zijn, vraagt nieuw onderzoek.
Waarom deze bron?
Een oorspronkelijke bron bij de vraag waarom efficiënter werken niet altijd tot minder verbruik leidt.
Catalogustitel
Jevons: The Coal Question
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.econlib.org
Meten, prikkels & gevolgen
Jevons opnieuw bekeken: leidt zuiniger tot minder verbruik?
Sorrell onderzoekt het bewijs dat een efficiënter energiegebruik toch tot meer totaalverbruik kan leiden.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Extra gebruik doet niet altijd de volledige besparing teniet. De omvang hangt af van de schaal en economische omstandigheden.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag wanneer efficiëntiewinst wordt ingehaald door extra gebruik.
Oorspronkelijke titel
Jevons’ Paradox revisited: The evidence for backfire from improved energy efficiency
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Elsevier BV
DOI: 10.1016/j.enpol.2008.12.003
Kans, bewijs & denkfouten
Kahneman en Tversky over voorspellen
Een klassieke studie naar intuïtieve voorspellingen en de manier waarop mensen algemene verhoudingen meewegen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het onderzoek gebruikt laboratoriumtaken. Iets dat een typisch voorbeeld lijkt, is daarom nog niet het waarschijnlijkste.
Waarom deze bron?
Helpt om een overtuigend verhaal te onderscheiden van een goed onderbouwde kansinschatting.
Catalogustitel
Kahneman en Tversky over voorspellen
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
faculty.econ.ucdavis.edu
Samenwerken & samenleving
Keynes en de schoonheidswedstrijd
In hoofdstuk 12 van The General Theory beschrijft Keynes hoe onze verwachtingen afhangen van wat we denken dat anderen verwachten.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De schoonheidswedstrijd is een vergelijking binnen een economische analyse. Ze beschrijft niet letterlijk hoe iedereen handelt.
Waarom deze bron?
Helpt om te onderzoeken hoe verwachtingen over anderen onze eigen keuzes sturen.
Catalogustitel
Keynes en de schoonheidswedstrijd
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.marxists.org
Kans, bewijs & denkfouten
Kiezen op financiële markten bij onduidelijke kansen
Een overzicht van hoe onzekerheid over kansen meespeelt op financiële markten.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel biedt een academische analyse. Het geeft geen advies over beleggingen.
Waarom deze bron?
Verdiept Ellsbergs onderscheid tussen bekende risico’s en onbekende kansen.
Oorspronkelijke titel
Ambiguity and Asset Markets
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Annual Reviews
DOI: 10.1146/annurev-financial-120209-133940
Kennis & wetenschap
Klimaat en conflict: welke gebieden blijven buiten beeld?
Deze analyse onderzoekt of bepaalde gebieden over- of ondervertegenwoordigd zijn in onderzoek naar klimaat en conflict.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De studie laat een selectieprobleem zien. Andere onevenwichtige selecties kunnen andere oorzaken hebben.
Waarom deze bron?
Helpt om te vragen op welke plaatsen onze kennis over een onderwerp eigenlijk berust.
Oorspronkelijke titel
Sampling bias in climate–conflict research
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1038/s41558-018-0068-2
Argumenten, taal & waarheid
Kripke over waarheid en zelfverwijzing
Kripke ontwikkelt een formele theorie over waarheid en uitspraken die naar zichzelf verwijzen, zoals in de leugenaarsparadox.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De tekst vraagt kennis van logica. De oplossing hoort bij deze benadering en is geen algemeen aanvaard eindantwoord.
Waarom deze bron?
Biedt verdere verdieping bij de vraag wat er gebeurt als een uitspraak iets over zichzelf zegt.
Catalogustitel
Kripke: een theorie van waarheid
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.impan.pl
Samenwerken & samenleving
Meegaan met de groep in teams met AI
Onderzoek naar de neiging om met anderen mee te gaan wanneer mensen samen met AI beslissingen nemen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De uitkomsten hangen af van de samenstelling van het team, de taak en het gebruikte AI-systeem.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag hoe onafhankelijk ons oordeel blijft wanneer AI mee aan tafel zit.
Oorspronkelijke titel
Drivers and influence of social conformity on decision making in human-AI teams
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1038/s41598-026-43042-5
Ethiek, macht & menselijke maat
Mogelijk misbruik van AI
Brundage en collega’s beschrijven hoe AI kwaadwillig gebruikt zou kunnen worden en welke maatregelen daartegen denkbaar zijn.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het rapport dateert uit 2018. De beschreven scenario’s zijn mogelijkheden, geen bewijs dat ze allemaal werkelijkheid worden.
Waarom deze bron?
Helpt om over menselijk misbruik van AI te spreken aan de hand van concrete scenario’s.
Catalogustitel
The Malicious Use of Artificial Intelligence: Forecasting, Prevention, and Mitigation
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
arxiv.org
Ethiek, macht & menselijke maat
Moral Machine: welke keuzes vinden mensen aanvaardbaar?
Een grootschalig experiment onderzoekt morele keuzes rond zelfrijdende voertuigen en verschillen tussen groepen deelnemers.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De voorkeuren van deelnemers schrijven niet voor wat moreel juist is. Ook de gekozen scenario’s en de samenstelling van de deelnemersgroep beperken de conclusies.
Waarom deze bron?
Helpt om onderscheid te maken tussen wat mensen aanvaardbaar vinden en wat we moreel kunnen verantwoorden.
Oorspronkelijke titel
The Moral Machine experiment
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1038/s41586-018-0637-6
Argumenten, taal & waarheid
Motte-and-bailey: terugvallen op een zwakkere uitspraak
Shackel legt uit hoe iemand een omstreden standpunt kan verdedigen door tijdelijk een beperktere, makkelijker te verdedigen uitspraak in te nemen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Dit is een essay van de auteur. De term noemen vervangt niet het onderzoeken van de concrete redenering.
Waarom deze bron?
Helpt om verschuivingen in een standpunt tijdens een discussie te herkennen.
Catalogustitel
Motte-and-bailey nader uitgelegd
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
blog.practicalethics.ox.ac.uk
Argumenten, taal & waarheid
Motte-and-bailey: van standpunt wisselen bij kritiek
Shackel beschrijft hoe een vergaande uitspraak kan worden verdedigd door bij kritiek terug te vallen op een veel bescheidener standpunt.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het is een kritisch filosofisch essay. Gebruik het begrip om een redenering te onderzoeken, niet om iemand een etiket op te plakken.
Waarom deze bron?
Een oorspronkelijke bron bij het herkennen van een verschuivende verdedigingspositie.
Oorspronkelijke titel
THE VACUITY OF POSTMODERNIST METHODOLOGY
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Wiley
DOI: 10.1111/j.1467-9973.2005.00370.x
Samenwerken & samenleving
Nagel: raden wat anderen zullen kiezen
Een experiment onderzoekt hoe mensen stap voor stap proberen te voorspellen welke keuzes andere deelnemers maken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De uitkomsten hangen af van de spelregels, de ervaring van de deelnemers en de samenstelling van de groep.
Waarom deze bron?
Maakt het denken over andermans verwachtingen onderzoekbaar in een spel.
Catalogustitel
Nagels beauty-contest-experiment
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.cs.princeton.edu
Kans, bewijs & denkfouten
Newcomb: kiezen als iemand je keuze heeft voorspeld
Nozick bespreekt een keuze waarbij redeneren vanuit een voorspelling tot een ander advies kan leiden dan redeneren vanuit je invloed op de uitkomst.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Hoe de voorspeller werkt en hoe betrouwbaar die is, maakt deel uit van de aannames van het probleem.
Waarom deze bron?
Een oorspronkelijke bron bij Newcombs botsing tussen twee manieren van rationeel kiezen.
Oorspronkelijke titel
Newcomb’s Problem and Two Principles of Choice
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Netherlands
DOI: 10.1007/978-94-017-1466-2_7
Identiteit & bewustzijn
Nietzsche: Aldus sprak Zarathoestra
Een historische Engelse vertaling van Nietzsches werk, met passages over eeuwige wederkeer en het beamen van het leven.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het werk gebruikt poëtische en filosofische taal en wordt op verschillende manieren uitgelegd.
Waarom deze bron?
Biedt oorspronkelijke passages bij de gedachte dat je leven zich eindeloos zou herhalen.
Catalogustitel
Nietzsche: Thus Spake Zarathustra
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.gutenberg.org
Over deze verzameling
We verzamelen hier bronnen die helpen om onze onderwerpen verder te onderzoeken. Dat we een tekst opnemen, betekent niet dat we het met elke conclusie eens zijn. Je vindt hier onderzoek, filosofische argumenten, klassieke teksten en naslagwerken. Lees ze elk vanuit hun eigen bedoeling.
De catalogus bevat bibliografische controles en gerichte redactionele correcties. Dat is geen volledige beoordeling van alle oorspronkelijke teksten. De bronkaarten zijn korte Nederlandse samenvattingen; het zijn geen volledige vertalingen. Bij elke bron vermelden we wat je in gedachten moet houden. Sommige teksten zijn alleen met een abonnement te lezen. Een preprint of working paper is een voorlopige onderzoeksversie die nog kan veranderen.
De leestijd op een kaart betreft alleen onze toelichting. Waar de toegang tot de oorspronkelijke tekst is gecontroleerd, staat de controledatum bij de kaart.
Zie je een fout of ken je een betere link? Laat het ons weten ↗