Hoe beoordeel ik een bewering?
Je leest iets overtuigends. Onderzoek de redenering, zoek de oorspronkelijke bron en kijk welke context ontbreekt.
Verken deze vraag↗ De bronnen achter de vragen
Lees.
Twijfel.
Denk verder.
Waar komt een idee vandaan? Wat ondersteunt het, en wat spreekt het tegen? Hier vind je de bronnen bij onze opiniestukken, paradoxen en denkvragen.
Een kleine eerste stap
Begin bij één vraag.
Drie bronkaarten en een denkstap per route.
Neem ongeveer 10 minuten om te beginnen; de oorspronkelijke teksten vragen meer tijd.
Wanneer helpt AI mij leren?
Een goed antwoord met hulp en later zelfstandig iets kunnen zijn twee vragen. Deze route helpt je beide te onderzoeken.
Verken deze vraagHoe geef ik ervaring door?
Een ervaren collega merkt vaak iets op dat niet in de handleiding staat. Hoe maak je die kennis zichtbaar en bruikbaar voor een ander?
Verken deze vraagVind iets dat je aan het denken zet
De bronnencatalogus.
Bij elke bron staat een korte uitleg in het Nederlands.
De oorspronkelijke tekst kan in een andere taal zijn.
210 bronnen · pagina 11 van 12
De aantallen per verzameling kunnen overlappen. Zoek op Nederlandse of oorspronkelijke titel, auteur, DOI of trefwoord.
Samenwerken & samenleving
Waarom je vrienden gemiddeld meer vrienden hebben
Feld verklaart hoe de structuur van een netwerk beïnvloedt welke mensen we via onze vrienden tegenkomen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De uitspraak gaat over gemiddelden. Ze betekent niet dat ieder van je vrienden meer vrienden heeft dan jij.
Waarom deze bron?
Een oorspronkelijke bron bij de vriendschapsparadox.
Oorspronkelijke titel
Why Your Friends Have More Friends Than You Do
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
University of Chicago Press
DOI: 10.1086/229693
Samenwerken & samenleving
Waarom medewerkers zwijgen
Morrison en Milliken onderzoeken hoe organisaties een omgeving kunnen creëren waarin medewerkers zich niet uitspreken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel werkt een theoretische verklaring uit. Zwijgen kan verschillende oorzaken hebben.
Waarom deze bron?
Helpt om te vragen welke kennis en kritiek een organisatie niet te horen krijgt.
Oorspronkelijke titel
Organizational Silence: A Barrier to Change and Development in a Pluralistic World
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Academy of Management
DOI: 10.2307/259200
Kennis & wetenschap
Waarom menselijke onderzoekers niet zomaar verdwijnen
Dit filosofische hoofdstuk onderzoekt welke rol mensen blijven spelen wanneer wetenschappers machinelearning gebruiken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het argument gaat over een bepaalde onderzoekspraktijk. Het voorspelt niet de toekomst van alle beroepen.
Waarom deze bron?
Biedt tegenspraak bij het idee dat AI menselijke kenniswerkers eenvoudigweg vervangt.
Oorspronkelijke titel
Why Are Human Epistemic Agents Not Displaced in Machine Learning Scientific Inquiries? A Practice Perspective on ML in Science
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Nature Switzerland
DOI: 10.1007/978-3-032-03083-2_15
Kans, bewijs & denkfouten
Waarom we liever kiezen als de kansen bekend zijn
Een overzicht van zestig jaar onderzoek naar keuzes waarbij de kansen onduidelijk zijn.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het beeld hangt af van welke publicaties zijn geselecteerd en hoe die zijn geanalyseerd.
Waarom deze bron?
Biedt bredere achtergrond bij de Ellsberg-paradox en onze omgang met onzekere kansen.
Oorspronkelijke titel
Ambiguity aversion: bibliometric analysis and literature review of the last 60 years
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1007/s11301-021-00250-9
Argumenten, taal & waarheid
Wanneer definities overtuigen
Macagno en Walton onderzoeken hoe een definitie ongemerkt waarden en conclusies kan meegeven.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Of een definitie misleidt, hangt af van het gebruik ervan. Een meningsverschil over een woord is op zichzelf geen drogreden.
Waarom deze bron?
Helpt om te zien hoe de keuze van woorden een discussie kan sturen.
Oorspronkelijke titel
The Argumentative Structure of Persuasive Definitions
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1007/s10677-008-9119-5
AI & zelfstandig oordelen
Wanneer kan AI vertrouwen verdienen?
Een filosofisch artikel onderzoekt kritisch de gebruikelijke redenen om vertrouwen in AI af te wijzen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De auteur verdedigt een standpunt in een debat. De betrouwbaarheid van een concreet systeem moet apart worden beoordeeld.
Waarom deze bron?
Biedt tegenspraak bij de gedachte dat vertrouwen in AI altijd misplaatst is.
Oorspronkelijke titel
A dilemma for skeptics of trustworthy AI
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1007/s43681-026-01388-6
Ethiek, macht & menselijke maat
Wanneer kun je iemand verantwoordelijk houden?
Deze filosofische analyse vraagt onder welke voorwaarden je iemand moreel verantwoordelijk kunt houden als algoritmes een rol spelen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel onderzoekt begrippen en voorwaarden. Het stelt geen schuld vast in een concrete zaak.
Waarom deze bron?
Helpt om verantwoordelijkheid te onderzoeken voordat we die aan iemand toeschrijven.
Oorspronkelijke titel
When responsibility cannot arise: algorithmic mediation and the preconditions of moral imputability
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1007/s43681-026-01359-x
Samenwerken & samenleving
Wanneer publieke informatie het gedrag stuurt
Morris en Shin gebruiken een economisch model om te onderzoeken hoe gedeelde informatie en verwachtingen over anderen onze keuzes beïnvloeden.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De uitkomst hangt af van de aannames van het model. Meer informatie helpt niet in iedere situatie op dezelfde manier.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag hoe mensen reageren op informatie die ook voor anderen beschikbaar is.
Oorspronkelijke titel
Social Value of Public Information
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
American Economic Association
DOI: 10.1257/000282802762024610
AI & zelfstandig oordelen
Wanneer uitleg over AI echt helpt
Een studie naar de omstandigheden waarin uitleg bij een AI-advies voorkomt dat mensen er te veel op vertrouwen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het effect hangt af van de taak en van de moeite die de gebruiker doet om de uitleg te beoordelen.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag welke uitleg mensen helpt om een AI-advies zelf te toetsen.
Oorspronkelijke titel
Explanations Can Reduce Overreliance on AI Systems During Decision-Making
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Association for Computing Machinery (ACM)
DOI: 10.1145/3579605
Leren & onderwijs
Wat AI doet met schrijftaken
Noy en Zhang onderzoeken de productiviteit en kwaliteit bij professionele schrijftaken waarbij deelnemers AI-hulp krijgen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De studie meet prestaties op korte termijn. Ze meet niet rechtstreeks wat mensen leren of wat er later met banen gebeurt.
Waarom deze bron?
Helpt om beter werk afleveren te onderscheiden van blijvend leren en bredere arbeidsmarkteffecten.
Oorspronkelijke titel
Experimental evidence on the productivity effects of generative artificial intelligence
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
American Association for the Advancement of Science (AAAS)
DOI: 10.1126/science.adh2586
Kennis & wetenschap
Wat als een wetenschappelijk model zich vergist?
Sullivan onderzoekt hoe de gevolgen van fouten meewegen wanneer wetenschappers moeilijk te doorgronden machinelearningmodellen gebruiken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel onderzoekt bewijs en waarden vanuit de filosofie. Het vergelijkt geen modelprestaties.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag hoeveel onzekerheid aanvaardbaar is als een verkeerde conclusie gevolgen heeft.
Oorspronkelijke titel
Inductive Risk, Understanding, and Opaque Machine Learning Models
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Cambridge University Press (CUP)
DOI: 10.1017/psa.2022.62
Kennis & wetenschap
Wat betekent wetenschappelijk begrijpen?
Henk de Regt onderzoekt hoe wetenschappers tot begrip komen en wat een theorie voor hen begrijpelijk maakt.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De link leidt naar de uitgeverspagina. Voor het volledige boek kan betaling nodig zijn.
Waarom deze bron?
Verdiept het verschil tussen een bruikbaar antwoord hebben en begrijpen hoe iets werkt.
Catalogustitel
Wat betekent wetenschappelijk begrijpen?
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
global.oup.com
Argumenten, taal & waarheid
Wat doet een AI-label met geloofwaardigheid?
Li en Yang onderzoeken hoe een label bij een tekst meespeelt in oordelen over juistheid, geloofwaardigheid en de bereidheid om die tekst te delen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Wat mensen geloofwaardig vinden, hoeft niet feitelijk juist te zijn.
Waarom deze bron?
Helpt om te vragen of we de inhoud beoordelen of vooral de vermeende maker.
Catalogustitel
Wat doet een AI-label met geloofwaardigheid?
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
formative.jmir.org
AI & zelfstandig oordelen
Wat doet “ik weet het niet zeker” met ons vertrouwen?
Deze studie onderzoekt hoe mensen reageren wanneer een taalmodel onzekerheid uitdrukt in zijn antwoord.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Voorzichtige woorden betekenen niet vanzelf dat het systeem zijn eigen betrouwbaarheid goed inschat.
Waarom deze bron?
Helpt om voorzichtig klinkende AI-antwoorden op hun inhoud te blijven beoordelen.
Catalogustitel
“I’m Not Sure, But…”: Examining the Impact of Large Language Models’ Uncertainty Expression on User Reliance and Trust
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.microsoft.com
Identiteit & bewustzijn
Wat Mary niet wist
Jackson verduidelijkt zijn argument over het verschil tussen een volledige beschrijving van een ervaring en die ervaring zelf.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Lees ook de reacties op zijn argument en de latere tekst waarin Jackson zijn positie herziet.
Waarom deze bron?
Een vervolg op het gedachte-experiment van Mary’s kamer.
Oorspronkelijke titel
What Mary Didn't Know
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Philosophy Documentation Center
DOI: 10.2307/2026143
Identiteit & bewustzijn
Wat mentale toestanden niet zijn
Block en Fodor onderzoeken hoe ver je komt wanneer je mentale toestanden beschrijft aan de hand van hun functie.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het is een technisch filosofisch artikel. Het test niet of een wezen of systeem bewust is.
Waarom deze bron?
Biedt achtergrond bij de vraag of een beschrijving van functies ook onze ervaring verklaart.
Oorspronkelijke titel
What Psychological States are Not
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
JSTOR
DOI: 10.2307/2183991
Leren & onderwijs
Wat mogen we afleiden uit een toetsscore?
Kane beschrijft hoe je moet onderbouwen wat een toetsscore betekent en waarvoor je die mag gebruiken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Welk bewijs nodig is, hangt af van de beslissing die je met de score wilt nemen.
Waarom deze bron?
Helpt om verder te kijken dan het cijfer bij het beoordelen van kennis en vaardigheden.
Oorspronkelijke titel
Validating the Interpretations and Uses of Test Scores
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Wiley
DOI: 10.1111/jedm.12000
Leren & onderwijs
Wat nabijheid tussen collega’s kan betekenen
Onderzoek naar de samenhang tussen dicht bij collega’s werken, feedback krijgen en leren op het werk.
Bronkaart: ±1 minVrije samenvatting
Wat moet je hierbij weten?
Het onderzoek gaat over één bedrijfscontext. De bevindingen zijn dus geen algemeen argument tegen thuiswerk.
Waarom deze bron?
Helpt om de rol van persoonlijk contact bij kennisoverdracht te bespreken.
Catalogustitel
The Power of Proximity to Coworkers
RFBerlin toont de samenvatting en een verwijzing naar de paper. De onderzochte situatie betreft software-engineers bij één bedrijf.
Toegang bekeken op 2026-09-23.
Working-papervermelding van 25 december 2025. Een tijdschriftversie verscheen in 2026: DOI 10.1093/qje/qjag027. De bronkaart verwijst naar de hier beschreven working-paperpagina. Bekijk de andere versie ↗
Uitgever of website
www.rfberlin.com
Over deze verzameling
We verzamelen hier bronnen die helpen om onze onderwerpen verder te onderzoeken. Dat we een tekst opnemen, betekent niet dat we het met elke conclusie eens zijn. Je vindt hier onderzoek, filosofische argumenten, klassieke teksten en naslagwerken. Lees ze elk vanuit hun eigen bedoeling.
De catalogus bevat bibliografische controles en gerichte redactionele correcties. Dat is geen volledige beoordeling van alle oorspronkelijke teksten. De bronkaarten zijn korte Nederlandse samenvattingen; het zijn geen volledige vertalingen. Bij elke bron vermelden we wat je in gedachten moet houden. Sommige teksten zijn alleen met een abonnement te lezen. Een preprint of working paper is een voorlopige onderzoeksversie die nog kan veranderen.
De leestijd op een kaart betreft alleen onze toelichting. Waar de toegang tot de oorspronkelijke tekst is gecontroleerd, staat de controledatum bij de kaart.
Zie je een fout of ken je een betere link? Laat het ons weten ↗