Hoe beoordeel ik een bewering?
Je leest iets overtuigends. Onderzoek de redenering, zoek de oorspronkelijke bron en kijk welke context ontbreekt.
Verken deze vraag↗ De bronnen achter de vragen
Lees.
Twijfel.
Denk verder.
Waar komt een idee vandaan? Wat ondersteunt het, en wat spreekt het tegen? Hier vind je de bronnen bij onze opiniestukken, paradoxen en denkvragen.
Een kleine eerste stap
Begin bij één vraag.
Drie bronkaarten en een denkstap per route.
Neem ongeveer 10 minuten om te beginnen; de oorspronkelijke teksten vragen meer tijd.
Wanneer helpt AI mij leren?
Een goed antwoord met hulp en later zelfstandig iets kunnen zijn twee vragen. Deze route helpt je beide te onderzoeken.
Verken deze vraagHoe geef ik ervaring door?
Een ervaren collega merkt vaak iets op dat niet in de handleiding staat. Hoe maak je die kennis zichtbaar en bruikbaar voor een ander?
Verken deze vraagVind iets dat je aan het denken zet
De bronnencatalogus.
Bij elke bron staat een korte uitleg in het Nederlands.
De oorspronkelijke tekst kan in een andere taal zijn.
210 bronnen · pagina 7 van 12
De aantallen per verzameling kunnen overlappen. Zoek op Nederlandse of oorspronkelijke titel, auteur, DOI of trefwoord.
Leren & onderwijs
Hybride werken onderzocht bij Trip.com
Een studie met willekeurige toewijzing onderzoekt wat hybride werken betekent voor medewerkers en hun organisatie.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het onderzoek betreft één bedrijf en één vorm van hybride werken. De conclusies gelden niet automatisch voor elk beroep.
Waarom deze bron?
Brengt onderzoek in het gesprek over thuiswerk, samenwerking en leren van collega’s.
Catalogustitel
Hybrid working from home improves retention without damaging performance
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Nature Publishing Group
Kans, bewijs & denkfouten
Ik wist dat het zou gebeuren
Deze klassieke studie onderzoekt hoe mensen zich hun eerdere kansinschattingen herinneren nadat ze de afloop kennen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het gaat om een specifiek experiment. Je kunt er geen afzonderlijke persoon mee beoordelen.
Waarom deze bron?
Helpt om achterafzekerheid te onderzoeken zonder iemand meteen een denkfout toe te schrijven.
Oorspronkelijke titel
I knew it would happen
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Elsevier BV
DOI: 10.1016/0030-5073(75)90002-1
Argumenten, taal & waarheid
Informele logica en alledaagse argumenten
Een inleiding tot het onderzoeken van argumenten zoals mensen ze in het dagelijks leven gebruiken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Verschillende theorieën over argumentatie leggen andere accenten.
Waarom deze bron?
Biedt achtergrond bij het leren beoordelen van gewone gesprekken en discussies.
Catalogustitel
Informal Logic
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
plato.stanford.edu
Kennis & wetenschap
Is afhankelijkheid van AI werkelijk nieuw?
Een filosofisch artikel betwist dat afhankelijkheid van AI in de wetenschap een geheel nieuw kennisprobleem vormt.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Lees dit argument naast onderzoek dat juist mogelijke nieuwe risico’s aanwijst.
Waarom deze bron?
Biedt tegenspraak bij de gedachte dat kennisafhankelijkheid pas met AI is ontstaan.
Oorspronkelijke titel
Of opaque oracles: epistemic dependence on AI in science poses no novel problems for social epistemology
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1007/s11229-025-04930-x
Argumenten, taal & waarheid
Is “geen echte Schot” altijd een drogreden?
Anderson onderzoekt wanneer iemand de betekenis van een categorie aanpast om aan kritiek te ontsnappen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Je moet naar het concrete argument kijken. Alleen de naam van de drogreden noemen is niet genoeg.
Waarom deze bron?
Helpt om een verschuivende definitie zorgvuldig te beoordelen.
Oorspronkelijke titel
Is Flew’s No True Scotsman Fallacy a True Fallacy? A Contextual Analysis
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer International Publishing
DOI: 10.1007/978-3-319-57837-8_19
Identiteit & bewustzijn
Jackson herziet zijn positie
In Mind and Illusion komt Jackson terug op zijn eerdere ideeën over ervaring en een natuurwetenschappelijke beschrijving van de geest.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Lees deze tekst samen met zijn oorspronkelijke teksten over Mary. Zijn latere standpunt verschilt van zijn eerdere positie.
Waarom deze bron?
Laat zien waarom je bij een bekend argument ook naar de latere ontwikkeling van de auteur moet kijken.
Oorspronkelijke titel
Mind and Illusion
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Cambridge University Press (CUP)
DOI: 10.1017/s1358246100008365
Meten, prikkels & gevolgen
Jevons: zuiniger omgaan met kolen
In The Coal Question onderzoekt Jevons de verhouding tussen efficiënter gebruik van kolen en het totale verbruik.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het is een historische tekst. Hoe groot vergelijkbare effecten vandaag zijn, vraagt nieuw onderzoek.
Waarom deze bron?
Een oorspronkelijke bron bij de vraag waarom efficiënter werken niet altijd tot minder verbruik leidt.
Catalogustitel
Jevons: The Coal Question
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.econlib.org
Meten, prikkels & gevolgen
Jevons opnieuw bekeken: leidt zuiniger tot minder verbruik?
Sorrell onderzoekt het bewijs dat een efficiënter energiegebruik toch tot meer totaalverbruik kan leiden.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Extra gebruik doet niet altijd de volledige besparing teniet. De omvang hangt af van de schaal en economische omstandigheden.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag wanneer efficiëntiewinst wordt ingehaald door extra gebruik.
Oorspronkelijke titel
Jevons’ Paradox revisited: The evidence for backfire from improved energy efficiency
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Elsevier BV
DOI: 10.1016/j.enpol.2008.12.003
Leren & onderwijs
Jürgen Ingels: maak mislukkingen leerzaam voor anderen
In dit interview pleit Ingels voor het documenteren en delen van oorzaken van faillissementen, zodat andere ondernemers ervan kunnen leren.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Praktijkvisie uit 2018, geen effectonderzoek. Achteraf aangewezen oorzaken vragen toetsing. De uitspraak over aangeboren ondernemerschap wordt niet onderbouwd. De geschreven interviewtekst is beoordeeld, niet de video.
Waarom deze bron?
Past bij KopKens kennisoverdracht: hoe maak je ervaring bruikbaar voor anderen?
Catalogustitel
Jurgen Ingels: “Ondernemerschap moet in je DNA zitten maar al de rest, van pitching tot sales, kan je leren”
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Bloovi
Kans, bewijs & denkfouten
Kahneman en Tversky over voorspellen
Een klassieke studie naar intuïtieve voorspellingen en de manier waarop mensen algemene verhoudingen meewegen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het onderzoek gebruikt laboratoriumtaken. Iets dat een typisch voorbeeld lijkt, is daarom nog niet het waarschijnlijkste.
Waarom deze bron?
Helpt om een overtuigend verhaal te onderscheiden van een goed onderbouwde kansinschatting.
Catalogustitel
Kahneman en Tversky over voorspellen
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
faculty.econ.ucdavis.edu
Kennis & wetenschap
Kan AI een gezaghebbende kennisbron zijn?
Hauswald onderzoekt wat het betekent om een kunstmatig systeem als gezaghebbend op het gebied van kennis te behandelen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel maakt een filosofische afweging. Gezag hebben en juiste antwoorden geven zijn niet hetzelfde.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag waarom we het antwoord van een systeem zouden moeten aannemen.
Oorspronkelijke titel
Artificial Epistemic Authorities
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Informa UK Limited
DOI: 10.1080/02691728.2025.2449602
Kennis & wetenschap
Kan AI onze blik vernauwen?
Deze analyse onderzoekt of herhaalde gesprekken met taalmodellen de perspectieven beperken die we te zien krijgen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Hoe groot dat risico is, moet voor verschillende manieren van AI-gebruik nog worden onderzocht.
Waarom deze bron?
Nodigt uit om te vragen welke ideeën buiten beeld blijven in een AI-gesprek.
Oorspronkelijke titel
Interaction-induced knowledge narrowing risk in LLM systems
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1007/s44163-026-02101-6
Leren & onderwijsVan KopKen zelf
Kan jij het nog zelf?
Versie 0.1 · Proefversie · 11–14 jaar
Vijf printbare experimenten om samen te voorspellen, vergelijken, meten en nieuwe vragen te stellen.
Bronkaart: ±1 minVrij te lezen
Wat moet je hierbij weten?
Het pakket is proefmateriaal. Het is niet als lesmethode gevalideerd; de activiteiten vragen begeleiding en aandacht voor de beschreven spelregels.
Waarom deze bron?
Verbindt de bronnen over leren en denkvragen met een concrete activiteit voor kinderen en begeleiders.
Oorspronkelijke titel
Kan jij het nog zelf?
Openbare KopKen-publicatie met herkenbare versie en status.
Toegang bekeken op 2026-09-23.
Lees erbij
Uitgever of website
KopKen vzw
Kennis & wetenschap
Kan ons denken buiten ons hoofd liggen?
Clark en Chalmers vragen of hulpmiddelen buiten ons hoofd deel kunnen uitmaken van ons denken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het is een filosofisch argument. Niet ieder hulpmiddel wordt volgens die redenering automatisch deel van de geest.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag waar het eigen denken ophoudt en het hulpmiddel begint.
Oorspronkelijke titel
The Extended Mind
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Oxford University Press (OUP)
DOI: 10.1093/analys/58.1.7
Kans, bewijs & denkfouten
Kansen begrijpen door gevallen te tellen
Hoffrage en collega’s leggen uit hoe aantallen gevallen ons kunnen helpen om met kansen te redeneren.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De uitleg werkt alleen als de aantallen over de juiste groepen gaan en de verhoudingen kloppen.
Waarom deze bron?
Biedt een manier om moeilijke kansvragen begrijpelijker te maken.
Oorspronkelijke titel
Representation facilitates reasoning: what natural frequencies are and what they are not
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Elsevier BV
DOI: 10.1016/s0010-0277(02)00050-1
Samenwerken & samenleving
Keynes en de schoonheidswedstrijd
In hoofdstuk 12 van The General Theory beschrijft Keynes hoe onze verwachtingen afhangen van wat we denken dat anderen verwachten.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De schoonheidswedstrijd is een vergelijking binnen een economische analyse. Ze beschrijft niet letterlijk hoe iedereen handelt.
Waarom deze bron?
Helpt om te onderzoeken hoe verwachtingen over anderen onze eigen keuzes sturen.
Catalogustitel
Keynes en de schoonheidswedstrijd
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.marxists.org
Kans, bewijs & denkfouten
Kiezen op financiële markten bij onduidelijke kansen
Een overzicht van hoe onzekerheid over kansen meespeelt op financiële markten.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het artikel biedt een academische analyse. Het geeft geen advies over beleggingen.
Waarom deze bron?
Verdiept Ellsbergs onderscheid tussen bekende risico’s en onbekende kansen.
Oorspronkelijke titel
Ambiguity and Asset Markets
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Annual Reviews
DOI: 10.1146/annurev-financial-120209-133940
Kennis & wetenschap
Klimaat en conflict: welke gebieden blijven buiten beeld?
Deze analyse onderzoekt of bepaalde gebieden over- of ondervertegenwoordigd zijn in onderzoek naar klimaat en conflict.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De studie laat een selectieprobleem zien. Andere onevenwichtige selecties kunnen andere oorzaken hebben.
Waarom deze bron?
Helpt om te vragen op welke plaatsen onze kennis over een onderwerp eigenlijk berust.
Oorspronkelijke titel
Sampling bias in climate–conflict research
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Springer Science and Business Media LLC
DOI: 10.1038/s41558-018-0068-2
Over deze verzameling
We verzamelen hier bronnen die helpen om onze onderwerpen verder te onderzoeken. Dat we een tekst opnemen, betekent niet dat we het met elke conclusie eens zijn. Je vindt hier onderzoek, filosofische argumenten, klassieke teksten en naslagwerken. Lees ze elk vanuit hun eigen bedoeling.
De catalogus bevat bibliografische controles en gerichte redactionele correcties. Dat is geen volledige beoordeling van alle oorspronkelijke teksten. De bronkaarten zijn korte Nederlandse samenvattingen; het zijn geen volledige vertalingen. Bij elke bron vermelden we wat je in gedachten moet houden. Sommige teksten zijn alleen met een abonnement te lezen. Een preprint of working paper is een voorlopige onderzoeksversie die nog kan veranderen.
De leestijd op een kaart betreft alleen onze toelichting. Waar de toegang tot de oorspronkelijke tekst is gecontroleerd, staat de controledatum bij de kaart.
Zie je een fout of ken je een betere link? Laat het ons weten ↗