Hoe beoordeel ik een bewering?
Je leest iets overtuigends. Onderzoek de redenering, zoek de oorspronkelijke bron en kijk welke context ontbreekt.
Verken deze vraag↗ De bronnen achter de vragen
Lees.
Twijfel.
Denk verder.
Waar komt een idee vandaan? Wat ondersteunt het, en wat spreekt het tegen? Hier vind je de bronnen bij onze opiniestukken, paradoxen en denkvragen.
Een kleine eerste stap
Begin bij één vraag.
Drie bronkaarten en een denkstap per route.
Neem ongeveer 10 minuten om te beginnen; de oorspronkelijke teksten vragen meer tijd.
Wanneer helpt AI mij leren?
Een goed antwoord met hulp en later zelfstandig iets kunnen zijn twee vragen. Deze route helpt je beide te onderzoeken.
Verken deze vraagHoe geef ik ervaring door?
Een ervaren collega merkt vaak iets op dat niet in de handleiding staat. Hoe maak je die kennis zichtbaar en bruikbaar voor een ander?
Verken deze vraagVind iets dat je aan het denken zet
De bronnencatalogus.
Bij elke bron staat een korte uitleg in het Nederlands.
De oorspronkelijke tekst kan in een andere taal zijn.
210 bronnen · pagina 9 van 12
De aantallen per verzameling kunnen overlappen. Zoek op Nederlandse of oorspronkelijke titel, auteur, DOI of trefwoord.
Identiteit & bewustzijn
Nietzsche over het beamen van je lot
Huddleston onderzoekt Nietzsches amor fati: het beamen van je eigen leven en lot.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Dit is een filosofische interpretatie. Amor fati hoeft niet te betekenen dat je schadelijke omstandigheden zonder kritiek aanvaardt.
Waarom deze bron?
Biedt verdieping bij de vraag hoe je met je verleden en omstandigheden kunt omgaan.
Oorspronkelijke titel
Nietzsche on Amor Fati
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Walter de Gruyter GmbH
DOI: 10.1515/agph-2024-0040
Ethiek, macht & menselijke maat
NIST: risico’s van AI beoordelen en beheren
Een openbaar raamwerk om de risico’s van AI in kaart te brengen, te beoordelen en te beheren.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het raamwerk is vrijwillig. Gebruik ervan is geen certificaat of garantie van veiligheid.
Waarom deze bron?
Biedt een gestructureerde manier om vragen over AI-risico’s te stellen.
Oorspronkelijke titel
Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0)
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
National Institute of Standards and Technology (U.S.)
DOI: 10.6028/nist.ai.100-1
Ethiek, macht & menselijke maat
NIST over de risico’s van generatieve AI
Deze aanvulling op het AI Risk Management Framework behandelt risico’s die specifiek bij generatieve AI spelen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De richtlijn helpt risico’s te beoordelen. Het volgen ervan bewijst op zichzelf niet dat een toepassing aan alle eisen voldoet.
Waarom deze bron?
Geeft houvast bij vragen over het verantwoord gebruiken van generatieve AI.
Oorspronkelijke titel
Artificial intelligence risk management framework :
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
National Institute of Standards and Technology (U.S.)
DOI: 10.6028/nist.ai.600-1
Meten, prikkels & gevolgen
Onbedoelde gevolgen van prestaties meten
Een literatuuroverzicht onderzoekt hoe en waarom systemen voor prestatiemeting onbedoeld gedrag kunnen uitlokken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het overzicht helpt patronen herkennen. Het voorspelt niet wat er in iedere organisatie zal gebeuren.
Waarom deze bron?
Geeft achtergrond bij de vraag wat mensen gaan doen zodra je hun werk in cijfers beoordeelt.
Oorspronkelijke titel
Reviewing and Theorizing the Unintended Consequences of Performance Management Systems
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Wiley
DOI: 10.1111/ijmr.12183
Argumenten, taal & waarheid
Politieke kennis opdoen via AI-gesprekken
Luettgau en collega’s vergelijken wat mensen leren via gerichte AI-gesprekken met wat ze leren door zelf via Google te zoeken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Dit is versie 5 van een preprint. De studie toont niet aan dat AI voor iedere vorm van directe feitencontrole geschikt is.
Waarom deze bron?
Biedt onderzoek bij de vraag hoe verschillende manieren van informatie zoeken ons leren beïnvloeden.
Catalogustitel
Conversational AI increases political knowledge as effectively as self-directed internet search
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
arxiv.org
Leren & onderwijs
Programmeren met AI en zelf vaardig blijven
Een experiment onderzoekt AI-hulp bij programmeertaken en wat deelnemers daarbij zelf leren.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het is een preprint met een beperkte groep deelnemers. De uitkomsten zeggen niet hoe alle ontwikkelaars op lange termijn leren.
Waarom deze bron?
Helpt om sneller werk afleveren te onderscheiden van zelf een vaardigheid opbouwen.
Catalogustitel
How AI Impacts Skill Formation
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
arxiv.org
Identiteit & bewustzijn
Putnam: hersenen in een vat
Putnam gebruikt het gedachte-experiment van hersenen in een vat om vragen over betekenis, verwijzing en twijfel te onderzoeken.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het scenario dient om een filosofisch argument te onderzoeken. Putnam beweert daarmee niet dat wij werkelijk in zo’n situatie zitten.
Waarom deze bron?
Een oorspronkelijke bron bij de vraag hoe we weten dat onze ervaring naar een buitenwereld verwijst.
Oorspronkelijke titel
Reason, Truth and History
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Cambridge University Press
DOI: 10.1017/cbo9780511625398
Ethiek, macht & menselijke maat
Rechten bij geautomatiseerde besluitvorming
De Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit legt uit welke bescherming bestaat bij bepaalde geautomatiseerde besluiten.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het gaat om algemene informatie van de toezichthouder. Een concrete zaak moet afzonderlijk worden beoordeeld.
Waarom deze bron?
Een toegankelijke ingang tot rechten rond geautomatiseerde beslissingen.
Catalogustitel
Rechten bij geautomatiseerde besluitvorming
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.gegevensbeschermingsautoriteit.be
Kennis & wetenschap
Registered Reports: onderzoek beoordelen vóór de uitkomst
Een manier van publiceren waarbij de onderzoeksvraag en methode al worden beoordeeld voordat de resultaten bekend zijn.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Deze werkwijze vermindert bepaalde prikkels rond publicatie. Ook daarbij kunnen fouten in onderzoek voorkomen.
Waarom deze bron?
Laat zien hoe je de beoordeling van een onderzoeksaanpak minder van een aantrekkelijke uitkomst kunt laten afhangen.
Catalogustitel
Registered Reports: de vraag beoordelen vóór de uitkomst
Publicatiejaar: niet vermeld in deze bronkaart.
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
www.cos.io
Ethiek, macht & menselijke maat
Robotrechten of menselijke belangen?
Birhane en Van Dijk stellen menselijke relaties en machtsverhoudingen centraal in het debat over rechten voor robots.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De auteurs verdedigen een moreel standpunt. Lees het naast andere opvattingen in het debat.
Waarom deze bron?
Biedt tegenspraak bij voorstellen om robots of AI-systemen rechten toe te kennen.
Oorspronkelijke titel
Robot Rights?
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
ACM
DOI: 10.1145/3375627.3375855
Ethiek, macht & menselijke maat
Robots en menselijke verantwoordelijkheid
In haar provocerend getitelde hoofdstuk bepleit Bryson dat de verantwoordelijkheid voor robots bij mensen blijft.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Bryson verdedigt een moreel standpunt. Lees de titel in samenhang met haar redenering en de context.
Waarom deze bron?
Biedt een uitgesproken positie in het debat over verantwoordelijkheid voor technische systemen.
Oorspronkelijke titel
Robots should be slaves
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
John Benjamins Publishing Company
DOI: 10.1075/nlp.8.11bry
Samenwerken & samenleving
Samenwerken als het spel een keer stopt
Kreps en collega’s onderzoeken hoe samenwerking mogelijk kan zijn in een eindige reeks rondes van het gevangenendilemma.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De uitkomst hangt af van wat spelers weten en van de aannames over hun gedrag.
Waarom deze bron?
Verdiept de vraag wat herhaling en verwachtingen veranderen aan samenwerking.
Oorspronkelijke titel
Rational cooperation in the finitely repeated prisoners' dilemma
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Elsevier BV
DOI: 10.1016/0022-0531(82)90029-1
Samenwerken & samenleving
Schijnbare overeenstemming in een groep
Onderzoek naar schijnbare overeenstemming wanneer groepen bepalen aan welke eisen een informatiesysteem moet voldoen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De studie betreft een specifieke vorm van samenwerking. Hetzelfde patroon hoeft niet bij ieder groepsbesluit op te treden.
Waarom deze bron?
Helpt om door te vragen wanneer iedereen het ogenschijnlijk eens is.
Oorspronkelijke titel
Investigating illusions of agreement in group requirements determination
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Elsevier BV
DOI: 10.1016/j.im.2018.05.013
Kans, bewijs & denkfouten
Simpson: een vergelijking die omslaat
Blyth onderzoekt hoe een vergelijking binnen groepen kan omkeren wanneer je die groepen samenvoegt.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Uit zo’n statistisch patroon volgt niet vanzelf een oorzaak. Daarvoor zijn extra aannames nodig.
Waarom deze bron?
Biedt verdere uitleg bij de spanning tussen groepscijfers en een totaalbeeld.
Oorspronkelijke titel
On Simpson's Paradox and the Sure-Thing Principle
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Informa UK Limited
DOI: 10.1080/01621459.1972.10482387
Kans, bewijs & denkfouten
Simpson begrijpen door naar oorzaken te vragen
Pearl legt uit waarom je bij samengevoegde cijfers ook moet nadenken over mogelijke oorzaken en hun onderlinge verbanden.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Hoe je cijfers moet corrigeren, hangt af van je onderzoeksvraag en je aannames over de oorzaken.
Waarom deze bron?
Verdiept de stap van een verrassend statistisch patroon naar een verklaring.
Oorspronkelijke titel
Comment: Understanding Simpson’s Paradox
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Informa UK Limited
DOI: 10.1080/00031305.2014.876829
Kans, bewijs & denkfouten
Simpson bij aanbevelingssystemen
Onderzoek naar hoe samengevoegde beoordelingscijfers een misleidend beeld kunnen geven van aanbevelingssystemen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Welke groepen je moet onderscheiden, hangt af van de vraag die je wilt beantwoorden.
Waarom deze bron?
Laat een technische toepassing zien van de Simpson-paradox.
Oorspronkelijke titel
The Simpson’s Paradox in the Offline Evaluation of Recommendation Systems
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Association for Computing Machinery (ACM)
DOI: 10.1145/3458509
Kans, bewijs & denkfouten
Simpson en leeftijdsverschillen in sterftecijfers
Deze studie onderzoekt hoe leeftijd meespeelt bij het vergelijken van sterfte onder vastgestelde COVID-19-gevallen.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
De analyse gebruikt gegevens uit een bepaalde periode en berust op aannames. Ze geeft geen actuele medische informatie.
Waarom deze bron?
Laat zien waarom je bij een vergelijking ook naar de samenstelling van groepen moet kijken.
Oorspronkelijke titel
Simpson's Paradox in COVID-19 Case Fatality Rates: A Mediation Analysis of Age-Related Causal Effects
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE)
DOI: 10.1109/tai.2021.3073088
Kans, bewijs & denkfouten
Sleeping Beauty: het tegenargument
Lewis reageert op Elga over de kansen die je moet toekennen wanneer je niet weet op welk moment je ontwaakt.
Bronkaart: ±1 minToegang: bekijk de uitgever
Wat moet je hierbij weten?
Het antwoord hangt af van de informatie en aannames die je kiest. Lees de twee standpunten naast elkaar.
Waarom deze bron?
Biedt een tegenstem bij Elga’s behandeling van het Sleeping Beauty-probleem.
Oorspronkelijke titel
Sleeping Beauty: reply to Elga
De toegang tot de oorspronkelijke tekst is niet afzonderlijk vastgesteld. De uitgever kan een samenvatting, open tekst of betaalde toegang aanbieden.
Uitgever of website
Oxford University Press (OUP)
DOI: 10.1111/1467-8284.00291
Over deze verzameling
We verzamelen hier bronnen die helpen om onze onderwerpen verder te onderzoeken. Dat we een tekst opnemen, betekent niet dat we het met elke conclusie eens zijn. Je vindt hier onderzoek, filosofische argumenten, klassieke teksten en naslagwerken. Lees ze elk vanuit hun eigen bedoeling.
De catalogus bevat bibliografische controles en gerichte redactionele correcties. Dat is geen volledige beoordeling van alle oorspronkelijke teksten. De bronkaarten zijn korte Nederlandse samenvattingen; het zijn geen volledige vertalingen. Bij elke bron vermelden we wat je in gedachten moet houden. Sommige teksten zijn alleen met een abonnement te lezen. Een preprint of working paper is een voorlopige onderzoeksversie die nog kan veranderen.
De leestijd op een kaart betreft alleen onze toelichting. Waar de toegang tot de oorspronkelijke tekst is gecontroleerd, staat de controledatum bij de kaart.
Zie je een fout of ken je een betere link? Laat het ons weten ↗